Thursday, July 13, 2017

Excerpts from Uttara-Ramayana by Kankanti Paparaju

కంకంటి పాపరాజు “ఉత్తర రామాయణము” Printed by Ananda Press, Madras. Published by Vemuru Venkata Krishnama Shetty and Sons, 1903.


పాపరాజు గారు 1790 సంవత్సర ప్రాంతమున ఈ కావ్యము రచించెనని బ్రహ్మశ్రీ వీరేశలింగము వారు చెప్పినారు. ఈ రెండు పద్యములు ‘హేమంత ఋతువు వర్ణన’ ఘట్టమున నుంచి ఉటంకించడమైనది (Page 213).   


కాచెను సిరికలు తఱుచుగ, బూచెం జేమంతి విరులు భూమికి బరువై
తో(చె ( జణకాది సస్యము, లేచెన్ బలుమంచు చదల హేమంతమునన్


కొండలెల్ల మంచుగొండలై కనిపించె, నడవులెల్ల బూచి నటుల మించె
దీవులెల్ల ( దెల్ల దివులై రహి గాంచె , మాపు రేపు మించు మంచువలన


With abundant amla fruits
And chrysanthemum blooms all over …
The earth seems heavy with chickpeas
In this Hemantha season
Many tents of fog ‘ve risen touching the sky
The hills look like snowy mountains
The forests appear as though in inflorescence
All the isles look like white (draw) wells
Due to the overwhelming
Coverage of (season’s) mist
During the nights and mornings


Copyright 2017 by the author for the English Translation

Saturday, June 10, 2017

Lyrics of "endaro mahanubhavulu"

రాగం: శ్రీరాగము              ఆదితాళము

ప. ఎందరో మహానుభావులు అందరికి  వందనములు |ఎం|
చందురు  వర్ణుని అంద చందమును హృద యార
విందమున (జూచి బ్రహ్మానంద మనుభవించువారు |ఎం|

సామగానలోల మనసిజ లావణ్య ధన్య మూర్ధన్యులు  

మానస(వనరుహ)  వనచర వర సంచారము నిలిపి మూర్తి బాగుగ పొడగనేవారు |ఎం|

సరగున పాదములకు స్వాంతమను సరోజమును సమర్పణము సేయువారు

పతిత పావనుడనే పరాత్పరుని గురించి
పరమార్ధమగు నిజ మార్గముతోను బాడుచును,
సల్లాపముతో స్వర లయాది రాగముల తెలియువారు

హరిగుణ మణిమయ సరములు గళమున
శోభిల్లు భక్త కోటు లిలలో తెలివిలో(తో) చెలిమితో(
గరుణ గల్గి జగమెల్లలను సుధా దృష్టిచే(బ్రోచు వారు

హొయలు మీర నడలు గల్గు సరసుని
సదా గనుల( జూచుచును, పులక శరీరులయి ముదంబునను యశముగలవారు
పయోధినిమగ్ను లయి ముదంబునను యశముగలవారు

పరమ భాగవత మౌని వర శశి విభాకర సనక సనందన దిగీశ
సుర కింపురుష కనక కశిపుసుత నారద తుంబుర పవనసూను
బాలచంద్రధర శుక సరోజభవ భూసురవరులు పరమపావనులు
ఘనులు శాశ్వతులు కమల భవ సుఖముదానుభవులు తామె  

నీ మేను నామ వైభవములను నీ పరాక్రమ ధైర్యముల శాంత మా
నసము నీవులను వచన సత్యమును రఘువర నీయెడ సద్భక్తియు
జనించకను దుర్మతములను కల్ల( జేసినట్టి నీమది
నెఱిoగి స(o)తతoబునను గుణ భజనానంద కీర్తనము జేయువారు

భాగవత రామాయణ గీతాది శృతి శాస్త్ర పురాణపు మర్మములన్
శివాది షణ్మతముల గూఢముల ముప్పది ముక్కోటి సురాంత
రంగముల భావముల నెఱిఁగి భావ రాగ లయాది సౌఖ్యముచే
జిరాయువుల్ గలిగి నిరవధి సుఖాత్ములై త్యాగరాప్తులైన వారు

ప్రేమము పెరిగొను (పేరుకొను)  వేళ నామమును దలచేవారు
రామభక్తుడైన త్యాగరాజనుతుని(కి) నిజ దాసులైన వారెందరో

raagaM: Sreeraagamu aaditaaLamu pa. eMdarO mahaanubhaavulu aMdariki vaMdanamulu |eM| chaMduru varNuni aMda chaMdamunu hRda yaara viMdamuna (joochi brahmaanaMda manubhaviMchuvaaru |eM| saamagaanalOla manasija laavaNya dhanya moordhanyulu maanasa(vanaruha) vanachara vara saMchaaramu nilipi moorti baaguga poDaganaevaaru |eM| saraguna paadamulaku svaaMtamanu sarOjamunu samarpaNamu saeyuvaaru patita paavanuDanae paraatparuni guriMchi paramaardhamagu nija maargamutOnu baaDuchunu, sallaapamutO svara layaadi raagamula teliyuvaaru hariguNa maNimaya saramulu gaLamuna SObhillu bhakta kOTu lilalO telivilO(tO) chelimitO( garuNa galgi jagamellalanu sudhaa dRshTichae(brOchu vaaru hoyalu meera naDalu galgu sarasuni sadaa ganula( joochuchunu, pulaka Sareerulayi mudaMbunanu yaSamugalavaaru payOdhinimagnu layi mudaMbunanu yaSamugalavaaru parama bhaagavata mauni vara SaSi vibhaakara sanaka sanaMdana digeeSa sura kiMpurusha kanaka kaSipusuta naarada tuMbura pavanasoonu baalachaMdradhara Suka sarOjabhava bhoosuravarulu paramapaavanulu ghanulu SaaSvatulu kamala bhava sukhamudaanubhavulu taame nee maenu naama vaibhavamulanu nee paraakrama dhairyamula SaaMta maa nasamu neevulanu vachana satyamunu raghuvara neeyeDa sadbhaktiyu janiMchakanu durmatamulanu kalla( jaesinaTTi neemadi ne~riogi sa(o)tataobunanu guNa bhajanaanaMda keertanamu jaeyuvaaru bhaagavata raamaayaNa geetaadi SRti Saastra puraaNapu marmamulan^ Sivaadi shaNmatamula gooDhamula muppadi mukkOTi suraaMta raMgamula bhaavamula ne~ri@Mgi bhaava raaga layaadi saukhyamuchae jiraayuvul^ galigi niravadhi sukhaatmulai tyaagaraaptulaina vaaru praemamu perigonu (paerukonu) vaeLa naamamunu dalachaevaaru raamabhaktuDaina tyaagaraajanutuni(ki) nija daasulaina vaareMdarO   

(These lyrics have been compiled after listening to Padma Vibhushan Dr. Balamuralikrishna, Padmasri Chittoor Nagayya, and Bharatratna M.S. Subbulakshmi. I have also verified each word from the songs book edited by Mutya Syamasundari. Though the transliterated English version is given, it is better for the reader to learn diligently the Telugu script, the aspirated consonants, and phrases; this is essential to convey the correct meaning and context for every word. It also helps and intuitively guides the singer where to pause, where to emphasize, and aids in correcting immediately any inadvertent errors that may creep in a long song. Knowing the full meaning of the song is a must, there are no shortcuts here. Only great singers and composers like Dr. Balamuralikrishna can impart the ‘exquisite bhava’ while rendering this unique Tyagaraja kriti. Because they know the song’s total meaning. Each phrase is like a manasa-sarovara (మానస సరోవరము) and there are many here. Explanation will be given in a future post.)

Monday, April 3, 2017

Translation of "Ma Telugu Talli" Song


Here
Is the jasmine garland
To our Telugu mother
Here are our oil-lamp offerings
To our beloved birth mother

Full of golden resources
Her stomach,
Her glances full of compassion
Riches sprout with her smile
(Our dear mother)

When the Godavari meanderingly flows gurgling
When the Krishna runs fast with frolicking jumps 
(Verily) Golden* crops grow on the land
Lovely pearls roll down all over

The extraordinary sculptures
Of Amaravati caves
The lilting tunes of Tyagayya
The delectable honeyed verses
Dripping from the pen of Tikkana       
Till they get etched all across
Till they spread everywhere

Rudramma’s valor
Mallamma’s fidelity
The shrewd strategy of Timmarasu
And the great Krishnaraya’s fame

Until they echo in our ears
We’ll sing - only your songs
We’ll play - only your games
Hail the Telugu mother
Hail the Telugu Mother!

*Here the imagery refers to the color of rice (paddy) fields at harvest time. Soon after harvesting mounds of white rice is seen in the rice mills next to mountains of rice husk (bran). Later rice is processed into cereals like puffed rice, a favorite snack of children. Citrus fruits (lime, orange, citron, and pomelo) are also grown abundantly in Andhra Pradesh. The little juice sacs of the fruit are known in Telugu as “pearls”.
Copyright 2017 tvrao

Both the poet Sri Sankarambadi Sundarachari and Tanguturi Suryakumari achieved extraordinary fame with this single song (State Anthem). Credit also goes to the sweet language; people often ascribe its musicality to its vowel ending. But there is more to it, Telugu has close affinity with Sanskrit (అందుకే అన్నారు సంస్కృతమును 'గీర్వాణ భాష' అని. తిట్టులు కూడా సొంపుగా ఉంటాయి మరి!)  




Thursday, February 16, 2017

Lyrics of "priye charusile" Song in Telugu script

ప్రియే చారు శీలే ప్రియే రమ్య శీలే

వదసియది కించిదపి దంతరుచి కౌముది 
హరతి దరతిమిరమతి ఘోరం
(పలికితే చాలు నీ పలువరుస వెన్నెలలు
కలికి నా ఎడద చీకటుల పోద్రోలు)

స్ఫుర దధర శీధవే తవవదన చంద్రమా
రోచయతు లోచన చకోరం  ||ప్రియే||
(నీ మోము  జాబిల్లి మోవి తేనియలు
నా నయనములు చకోరమ్ములై గ్రోలు

ముంచ మయి మాన మనిదానం
సపది మదనానలో దహతి మమ మానసం
దేహి ముఖ కమల మధుపానం 

సత్యమేవాసి సుదతిమయి కోపినీ
దేహి ఖరనఖర శరఘాతం 

(నాపైని  అలకేమి ఓ కామిని,
నా మేన నఖముద్ర కెంపులే వెలుగని
కౌగిలిని నలుగని పలుగాట్ల సిలుగని 
గాటంపు  సుఖము నాకటులైన కలుగనీ, ఓ కామిని)        

త్వమసి మమ భూషణం త్వమసి మమ జీవనం  
త్వమసి మమ భవ జలధి రత్నం
భవతు భవతీహ మయి సతత మనురోధినీ   
తత్ర మమ హృదయ మతియత్నం

స్మర గరళ ఖండనం మమ శిరసి మండనం 
దేహి పద పల్లవ ముదారం
జ్వలతి మయి దారుణో మదన కదనాలలో
హరతు తదుపాహిత వికారం

(ఈ అష్టపదిని సంజీవని అష్టపది, దర్శన అష్టపది అని పేర్కొనెదరు.)


priyE chaaru SiilE priyE ramya SiilE

vadasiyadi kimcidapi damtaruchi kaumudi 
harati daratimiramati ghOram
(palikitE chaalu nii paluvarusa vennelalu
kaliki naa eDada chiikaTulu pOdrOlu)

sphura dadhara sIdhavE tavavadana chamdramaa
rOchayatu lOchana chakOram  ||priyE||
(nI mOvi jaabilli tEniyalu
naa nayanamulu chakOrammulai grOlu) 

muncha mayi maana manidaanam
sapadi madanaalalO dahati mama maanasam
dEhi mukha kamala madhupaanam 

satyamEvaasi sudatimayi kOpinii
dEhi kharanakhara Saraghaatam 

(naapaina alukEmi O kaamini,
naa mEna nakhamudra kempulE velugani) 

tvamasi mama bhuushaNam tvamasi mama jiivanam  
tvamasi mama bhava jaladhi ratnam
bhavatu bhavatiiha mayi satata manurOdhinii   
tatra mama hRdaya matiyatnam

smara garaLa khamDanam mama Sirasi manDanam 
dEhi pada pallava mudaaram
jvalati mayi daaruNO madana kadanaalalO
haratu tadupaahita vikaaram

(English transliteration follows the Lekhini script scheme)

(My sincere salutations to Jayadeva Mahakavi. I have combined the lyrics from the Telugu movie 'Bhakta Jayadeva' and the more recent movie, 'Meghasandesam'.  Both were prescribed texts during degree college. The Telugu translation (given in parentheses) was penned by Sri Palagummi Padmaraju, a well known writer, screenplay writer, and poet. It is perhaps the most beautiful, elegant translation conveying precise meaning (intent) of the great poet. In passing I may also mention that both Palagummi Padmaraju and Devulapalli Krishnasastry were the alumni of P. R. Government College, Kakinada. What a heavenly feeling - I am overwhelmed with joy at the thought that I too had walked on the same sandy paths of the illustrious college campus often under the shade of an aromatic tree jasmine. Over several centuries the sweet poetry of Jayadeva disseminated through the coastal lands of Andhra and Tamil Nadu carrying with it the enduring kewra fragrance along with enchanting melodious lyricism - so I feel.)



Saturday, January 14, 2017

Lyrics of "dina dayalo" Song

రాగం: యమునాకళ్యాణి     
తాళం: చాపు   

దీన దయాళో దీన దయాళో దీనదయా పర దేవ దయాళో

1. కనకాంబరధర ఘన శ్యామ దయాళో | సనకాది ముని యోగి వినుత దయాళో ||

2. శరధి బంధన రామచంద్ర దయాళో | వర దామర బృందానంద దయాళో ||    

3. నారద ముని దేవ నాథ దయాళో | సార సాక్ష రఘునాథ దయాళో ||

4. దశరథసుత లోకాధార దయాళో | పశుపతిచాప త్రుటిత దయాళో ||

5. ఆగమ రక్షిత అమిత దయాళో | భోగిశయన పరమ పురుష దయాళో || 

6. వరద భద్రాద్రి నివాస దయాళో | పాలిత శ్రీ రామదాస దయాళో ||

raagam: yamunaakaLyaaNi     
taaLam: chaapu   

diina dayaaLO diina dayaaLO diinadayaa para dEvadayaaLO

1. kanakAMbara ghana SyAma dayALO | sanakAdi muni yOgi vinuta dayALO ||

2. Saradhi bamdhana rAmacamdra dayALO | vara dAmara bRmdAnamda dayALO ||    

3. nArada muni dEva nAtha dayALO | sAra sAkSha raGunAtha dayALO ||

4. daSarathasuta lOkAdhAra dayALO | paSupaticApa truTita dayALO ||

5. Agama rakshita amita dayALO | BhOgiSayana parama puruSha dayALO || 


6. varada bhadrAdri nivAsa dayALO | pAlita SrI rAmadAsa dayALO ||

(English Transliteration generated by Lekhini)

This is a composition of Bhadrachala Ramadasu, a 17th century Telugu poet and music composer. Some of his songs run into more than hundred lines.

Saturday, January 7, 2017

Lyrics of "Saranam bhava" Song by Sri Narayana Tirthulu

రాగం సౌరాష్ట్ర - ఆది తాళం  

శరణం భవ కరుణామయి కురు దీనదయాళో
కరుణారస వరుణాలయ కరిరాజ కృపాళో 

అధునా ఖలు విధినామయి సుధియా సురభరితం
మధుసూదన మధుసూదన హరమామక దురితమ్‌ 

వర నూపుర ధర సుందర కర శోభితవలయ
సుర భూసుర భయవారక ధరణీ ధర కృపయా 
త్వరయా హర భరమీశ్వర సురవర్య మదీయం 
మధుసూదన మధుసూదన హరమామక దురితమ్‌ 

ఘృణిమండల మణికుండల ఫణిమండలశయన 
అణిమాది సుగుణభూషణ మణిమంటప సదన
వినతాసుత ఘనవాహన మునిమానస భవన
మధుసూదన మధుసూదనహర మామకదురితమ్‌ 

అరిభీకర హలి సోదర పరిపూర్ణ సుఖాబ్ధే
నరకాంతక నరపాలక పరిపాలిత జలధే
హరిసేవక శివ నారాయణ తీర్థపరాత్మన్
మధుసూదన మధుసూదన హర మామక దురితమ్ ‌ 

SaraNaM bhava karuNaamayi kuru deenadayaaLO
karuNaarasa varuNaalaya kariraaja kRpaaLO 

adhunaa khalu vidhinaamayi sudhiyaa surabharitaM
madhusoodana madhusoodana haramaamaka duritam

vara noopura dhara suMdara kara SObhitavalaya
sura bhoosura bhayavaarakadharaNidhara kRpayaa 
tvarayaa hara bharameeSvara suravarya madeeyaM 
madhusoodana madhusoodana haramaamaka duritam

ghRNimaMDala maNikuMDala phaNimaMDalaSayana 
aNimaadi suguNabhooshaNa maNimaMTapa sadana
vinataasuta ghanavaahana munimaanasa bhavana
madhusoodana madhusoodanahara maamakaduritam

aribheekara hali sOdara paripoorNa sukhaabdhae
narakaaMtaka narapaalaka paripaalita jaladhae
harisaevaka Siva naaraayaNa teerthaparaatman

madhusoodana madhusoodana hara maamaka duritam


(In the village high school we had a very entertaining, instructive math teacher. During one of his classes we heard a superb rendition of two Telugu songs from the adjacent classroom. It was my classmate's (A. K. R.) voice. He gave an extempore presentation of ‘saranam bhava’ and ‘janani sivakamini’. Thus I came to know about this classic piece of Sri Narayana Tirthulu. Though the compositions are well known across South India, we know only snippets of Sri Narayana Tirthulu’s life. Tears would roll down my eyes when I read and think of these extraordinary saints and composers of the Telugu land. I have not looked into the meaning of every word in detail, but the Sanskrit words are not too difficult to understand. These songs are apparently sung in a number of styles ranging from dance ballet, bhajana sampradaya, to Yaksha-gana. Obviously the songs were thoroughly blessed by the composer and their efficacy is truly attested by Lord Krishna. I am indebted to the creators of Andhra Bharati website. Tomorrow happens to be the most auspicious day - ముక్కోటి ఏకాదశి, certainly a day suited for meditating on this composition.)

Friday, December 16, 2016

"mivalla guna dosha memi" Song with Telugu lyrics

మీవల్ల గుణదోష మేమి శ్రీ రామా
నావల్లనే గాని నళిన దళ నయనా (మీవల్ల)

బంగారు బాగుగ పదివన్నె గాకుంటే
అంగలార్చుచు బత్తు నాడుకొనేల

తన తనయ ప్రసవ వేదనోర్వ (కోర్వ) లేకుంటే
అనయ యల్లునిపై అహంకార పడనేల

ఏ జన్మమున పాత్ర మెరిగి దానమీక (దానంబీక)
పూజించ మరచి వేల్పుల నాడుకోనేల

నా మనసు నా ప్రేమ నన్నెలయ జేసిన

రాజిల్లు శ్రీ త్యాగరాజ నుత చరణ (ణా)

meevalla guNadOsha maemi Sree raamaa
naavallanae gaani naLina daLa nayanaa (meevalla)

baMgaaru baaguga padivanne gaakuMTae
aMgalaarchuchu battu naaDukonaela

tana tanaya prasava vaedanOrva (kOrva) laekuMTae
anaya yallunipai ahaMkaara paDanaela

ae janmamuna paatra merigi daanameeka (daanaMbeeka)
poojiMcha marachi vaelpula naaDukOnaela

naa manasu naa praema nannelaya jaesina
raajillu Sree tyaagaraaja nuta charaNa (Naa)

Composer: Tyagaraju
Lekhini script is used for the transliteration

I learnt this song by listening to Sri Maharajapuram Santhanam's rendition in an old cassette. There were two songs on the tape, this one and "sarasa sama". I could not make out some of the words of "మీ వల్ల". Thus for several years I have been singing this beautiful composition incorrectly, corrupting the words, and the original meaning. I apologize to Sri Rama, the composer, and the exceptional vocalist. Now I come to appreciate this song much more, like a child who suddenly looks at his face in a clean silver mirror for the first time! I will post the English translation in the next post.